Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT FAKÜLTESİ

ÇEVRE  MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

 

 

 

 

 

 

 

KİMYASAL TEMEL İŞLEMLER

 

 

 

 

DEZENFEKSİYON VE İÇME SUYUNDA KULLANILAN DEZENFEKSİYON YÖNTEMLERİ

 

Prof. Dr. Mustafa Öztürk

Arslan Saral

 

 

 

 

                   00041046 ALİ MERT KARAKAŞ

            01041025 BİRCE TEMEL

            01041030 SELEN TABAK

 01041040 ASLI ERENGÜÇ

 

 

 

 

 

OCAK 2004

 

İÇİNDEKİLER

1.GİRİŞ

2.DEZENFEKSİYON VE DEZENFEKSİYON YÖNTEMLERİ

2.1 Dezenfeksiyon

2.2 Dezenfeksiyon Yöntemleri

2.2.1 Fiziksel Yöntemler

2.2.1.1 Isı İle Dezenfeksiyon

2.2.1.2 Ultraviyole (UV) Işını İle Dezenfeksiyon

2.2.2 Kimyasal Yöntemler

2.2.2.1 Asitler Ve Alkaliler İle Dezenfeksiyon

2.2.2.2. Yüzey Aktif Kimyasal Maddeler İle Dezenfeksiyon

2.2.2.3. Metal İyonlari İle Dezenfeksiyon

2.2.2.4. Halojenler İle Dezenfeksiyon

2.2.2.5. Ozon İle Dezenfeksiyon

2.2.2.6. Potasyum Permanganat İle Dezenfeksiyon

3. İÇME SUYU DEZENFEKSİYONU

3.1. Klor Ile Dezenfeksiyon

3.1.1 Klorlamanin Çeşitleri

3.1.2. Klorlamanin Kontrolü

3.1.3. Klorla Dezenfeksiyon Avantajlari ve Dezavantajları

3.2. Ultraviyole (UV) Işını İle Dezenfeksiyon

3.3. Ultraviyole ve Klor ile Dezenfeksiyon İşleminin Karşılaştırılması

3.3.1. Dezenfeksiyon Etkisi

3.3.2 Güvenlik ve Sağlık

3.3.3.Ekonomi

3.3.4. Montaj ve Uygulama

3.4 İstanbuldaki İçme Suyu Arıtma Tesisleri

4. İNCELENEN TESİS

4.1. Klor - Sıvılaştırılmış Gaz (Cl2 )

4.2. Sodyum Hipoklorit - Solüsyon (NaOCl)

4.3 İncelenen Dezenfektan Kimyasalları Fiyatları

 

  1. GİRİŞ

Artan nüfus şehirleşmenin, tarımın ve endüstrinin patlamasına neden olmuştur. İnsan ve hayvan atıklarından ortaya çıkan kimyasal ve metal bazlı çeşitli kirleticiler, çeşitli virüsler ve bakteriler içme sularına karışmaktadır. Toplum artık yakın çevrenin temizlenip korunmasına ve uzaktaki alanların kirletilmesine özen göstermektedir. Çevreyi kirleten toplumlar artık hatalarının farkına varmaktadırlar. İnsanlar suyun tamamını kirletseler de, musluklarını açtıklarında bir bardak temiz su alabilmelidirler.

İçme suyundaki bakterileri öldürmenin yolu dezenfeksiyondur. Bu da klorlama ultraviyole ve ozon gibi dezenfeksiyon yöntemleriyle yapılır. 

Bu çalışmanın amacı dezenfeksyonun ve içme suyunda uygulanan dezenfeksiyon yöntemlerinin incelenmesidir. Bu amaç kapsamında ilk önce dezenfeksyon konusunda literatür incelemesi yapılmıştır daha sonra içme suyunda uygulanan dezenfeksiyon yöntemleri ile ilgili literatür incelenmiştir. Çalışmanın sonunda elde edilen literatür bilgileri ile seçilen tesis incelenmiştir.

Bölüm 2 de dezenfeksiyon ve dezenfeksiyon yöntemleri incelenmiştir.

Bölüm 3 te içme suyunda dezenfeksiyon yöntemleri incelenmiştir.

Bölüm 4 te seçilen tesis ve seçilen dezenfektanlar incelenmiştir

 

2. DEZENFEKSİYON VE DEZENFEKSİYON YÖNTEMLERİ

 

2.1 Dezenfeksiyon

 

Dezenfeksiyon bir ortamdaki hastalık yapıcı mikroorganizmaları öldürmek veya zararsız hale getirmek için yapılan işlemdir. Dezenfeksiyonun amacı patojenik yani hastalık yapıcı organizmaların yok edilmesi ve su vasıtasıyla geçen hastalıkların önlenmesidir.

 

Suyun içerdiği tüm canlı organizmaların yok edilmesi işlemine ise suyun sterilizasyonu denir.Sterilizasyon dezenfeksiyonun bir ileri kademesidir.Uygulamada bu iki terim birbirine çok karıştırılmakta ve yanlış olarak aynı anlamda kullanılmaktadır.

 

Dezenfektan maddeler enfeksiyon yapabilecek patojen mikroorganizmaların tahrip edilmesi için kullanılan kimyasal maddelerdir. Kullanılan bu kimyasalların bakteri sporlarını ve tüm virüsleri öldürmeleri beklenmez. Teknik olarak bu kimyasallar 5 dakika üzerinde ancak 10 dakikadan daha az  bir süre içinde patojen mikroorganizma sayısını %99.999 oranında düşüren kimyasal maddelerdir.

 

Dezenfektanlar tabii özellikleri gereği genellikle toksik maddelerdir. Doğal olarak da mikroorganizmaları inaktive etmek yada yok etmek üzere kullanılırlar. Herhangi bir dezenfektanı kullanmak üzere seçmeden önce dezenfektanın hangi mikroorganizma cinsi üzerinde etkin olduğu konusunda bilgiye ihtiyaç duyulur. Bu mikroorganizma cinsleri; viruslar, bakteriler, bakteri sporları ve mantarlar olmak üzere kategorize edilmeli ve dezenfektan maddenin bunlara karşı bakterisid veya bakteriyostatik aktiviteleri bilinmelidir.

 

Dezenfektan madde seçerken dikkat edilecek noktalar;

 

2.2 Dezenfeksiyon Yöntemleri

 

            Dezenfeksiyon yöntemleri genel olarak fiziksel yöntemler ve kimyasal yöntemler olarak ikiye ayrılır. Bunlara ek olarak mekanik yöntemleri ve radyasyonla dezenfeksiyon yöntemleri kullanılır.

 

2.2.1 Fiziksel Yöntemler

 

            Fiziksel yöntemler ısı ile ve uv ışınları ile dezenfeksiyondur.

 

2.2.1.1 Isı İle Dezenfeksiyon

 

            Bu yöntem genellikle evlerde kullanılır ve kaynatma esasına dayanır. Isı ile dezenfeksiyon bir mikroorganizma veya onun sporlarının ısıl dayanıklılığıyla ilişkilidir. Büyük ölçekli uygulamalar için oldukça pahalı bir yöntemdir. Kesikli sistemde uygulandığında güvenilir ve kontrolü kolay bir yöntemdir.

 

2.2.1.2 Ultraviyole (UV) Işını İle Dezenfeksiyon

 

            Suya herhangi bir kimyevi madde katılmaksızın, ultraviyole ışınları ile suda bulunması muhtemel bakteri, mantar, virüs vb. mikroorganizmaların etkisiz hale gelmesi ultraviyole lamba kullanılarak sağlanır.

 

Ultraviyole sistemlerde 254 nm dalga boyunda UV ışını mikroorganizmaların hücre zarlarından geçer ve DNA yapılarını tahrip ederek zararsız hale gelmelerini sağlar. Mikrobiyolojik arıtmada Ultraviyole (UV) Dezenfeksiyon fiziksel ve doğal bir prosesle, özellikle sıvılarda üstün bir arıtma gerçekleştirir.

 

2.2.2 Kimyasal Yöntemler

 

            Kimyasal yöntemle yapılan dezenfeksiyonda dezenfektan olarak çeşitli kimyasal maddeler kullanılır. Klor, Brom, İyod, Ozon, Fenol, Alkol; Sabun ve deterjanlar; Hidrojen peroksit ve çeşitli alkaliler ve asitler bu kimyasal maddelere örnektir.

 

2.2.2.1 Asitler Ve Alkaliler İle Dezenfeksiyon

 

Anorganik asitlerin ve bazların mikroorganizmalar üzerindeki toksik etkileri pH>3 ve pH 11de fark edilir ölçüdedir.Bu etkiler hidrojen ve hidroksil iyonları derişimine bağlıdır,asidin ve bazın türü ile ilgili değildir.İçme sularının asit ve baz ilavesi ile dezenfeksiyonu yaygın bir uygulama değildir.Fakat çoğunlukla kireç-soda ile yumuşatma işlemlerinde kendiliğinden oluşan bir olaydır.Suya kireç ilavesi sudaki bazı mikroorganizmaları azaltır.Alkali ve asitler dezenfeksiyon amacı ile kullanıldıklarında temas süreleri uzundur.

 

2.2.2.2. Yüzey Aktif Kimyasal Maddeler İle Dezenfeksiyon

 

Yüzey aktif maddeler denilen bileşikler yüzeyler arasındaki enerji ilişkilerini değiştirebilen maddelerdir. Yüzey aktif maddeler bir veya birden fazla hidrofobik kimyasal grupların dengelenmesinden oluşur. Bu bileşikler katyonik yüzey aktif bileşiklerdir. Gram pozitif Gram negatif geniş bir bakteri grubu yanında mantar ve virüslere de etki ederler.

 

 

2.2.2.3. Metal İyonlari İle Dezenfeksiyon

 

Hg, Au, Ag, Pb ve Cu canlı organizmalara dezenfektan madde olarak tesir ederler. Bunlardan Ag az miktarda kullanıldığında insanlar için en az zararlı olanıdır. Dezenfeksiyon için 1 mg/L Ag iyonu tatbik edilebilir. Suda bulanıklık ve organik madde az ise 0.1mg/L Ag gerekir. Bakır bakterisidal ve kuvvetli algisidaldir. Hg ve Ag gibi metaller oligodinamik özellikleri nedeni ile sterilizatör  olarak kullanılırlar. Metal iyonları düşük derişimlerde bile bitkisel bakteriler için etkilidirler,ışık ve organizma derişimlerindeki değişimler germisidal kapasitelerine etki etmez. Metal iyonları bazı alg ve fungilerin büyümesini inhibe ederler. Metal iyonlarının bazı dezavantajları da vardır. Germisidal aktivite düşük pH ve sıcaklıklarda azalır.Yüzeysel adsorbsiyon dezenfektan madde derişimini azaltır. Pratik olarak Ag derişimini test etmek zordur.

 

2.2.2.4. Halojenler İle Dezenfeksiyon

 

Dezenfeksiyon işleminde Brom, İyot, Klor gibi halojenlerde kullanılmaktadır.

 

Brom;  koyu kırmızı-kahverengi bir halojendir ve sıvı haldedir.Sudan 3.2 defa daha ağırdır.Deri ile temasta yanıklara neden olur.Brom iyi bir germisidal etkiye sahiptir.Amonyum bileşikleriyle kırılma noktası olayını teşkil eder ve bromaminler oluşur.Brom yüzme havuzları dezenfeksiyonunda kullanılır.Bromun bazı şekillerinin eldesi ve saklanması kolaydır,koku yapmaz.bromun dezenfektan olarak kullanımında ekipman ve ekonomi problemleri olduğundan bromun dezenfektan olarak pek fazla kullanımı yoktur

 

Klor; dezenfeksiyon işlemlerinde en yaygın olarak kullanılan halojendir. Aktif klor, şehir şebeke suyuna dezenfeksiyon amacı ile katılır.

 

İyodla dezenfeksiyon tam bir su arıtmanın mümkün olmadığı durumlarda uygulanabilir. İyodun etkili ve hızlı dezenfektan özelliğinin yanı sıra 1 ppm’e varan dozlarda bile renk koku yaratmama özelliği mevcuttur. Ancak iyod klora nazaran 10-15 kat daha pahalı olduğundan pek fazla kullanım alanı yoktur. Ayrıca tiroid bezi üzerindeki muhtemel etkileri nedeni ile geniş ölçüde kullanımı mümkün değildir.

 

2.2.2.5. Ozon İle Dezenfeksiyon

 

            Ozon oksijenin allotropik bir şeklidir ve özel bir oksidasyon maddesidir. Açık mavimsi renkte keskin kokulu, stabil olmayan bir gazdır. Bu nedenle ozon kullanılacağı zaman imal edilir. Fransa’da 70 kadar kentin içme suları ozonla dezenfekte edilmektedir. Bulanıklığı giderilmiş ve filtrelenmiş suların dezenfeksiyonu için 0.5-1 mg/L arası ozon yeterlidir.

 

Ozonun en büyük avantajı; kokusunun olmaması, çok kuvvetli bir dezenfektan olması, çabuk tesir etmesi ve suda kimyasal bir değişim yapmamasıdır.Ayrıca geniş pH ve sıcaklık sınırlarında da dezenfeksiyon faaliyeti yapabilir.

 

Ozonun dezavantajları ise; ozon gazının çok zehirli bir gaz olmasından dolayı sistemin pahalı olması ve buna bağlı olarak diğer sistemlere göre daha komplike olmasıdır. Ozon sisteminin bakımı ve servisi için diğer sistemlere göre çok daha kalifiye eleman gerekmektedir. Ozon sistemlerinin kullanım alanlarını, büyük kapalı havuzların bulunduğu eğlence parkları, şişeleme endüstrisi ve kimya sanayi olarak sıralayabiliriz.

 

Bir metreküp temiz suyu dezenfekte etmek için 0.5-2 gram ozon gereklidir. Bu miktar, su ve ozonun temas süresine ve suyun özelliklerine bağlıdır. Oldukça renkli veya organik madde bakımından zengin suların arıtımı için daha fazla ozona gereksinim vardır. Minimum temas süresi 4 dakikadır. Ozon suda çok az çözündüğünden ozon ile suyun temasının iyi bir şekilde sağlanması gerekir. Suyun sıcaklığı arttıkça ozonun çözünme verimi azalır.

 

2.2.2.6. Potasyum Permanganat İle Dezenfeksiyon

 

Potasyum permenganat içme sularının arıtımında tad ve koku kontrolu ,anorganik bileşikleri nin  (demir,manganez ve hidrojensülfür) giderilmesi için kullanılır .Potasyum permanganat kuvvetli bir oksidasyon maddesidir.Permanganat belli dezenfeksiyon özelliklerine sahiptir.Ancak permanganatın e.coli giderme hızı ozona ve klora kıyasla daha düşüktür bu nedenle içme suyu arıtma tesislerinde dezenfeksiyon amacıyla kullanımı çok nadirdir.Permanganat klordan çok daha pahalıdır.Çoğunlukla düşük derişimlerde kullanılır.Ozon gibi potasyum permanganatta suda tat koku ve toksik etki yapmadığından klora karşı avantajlıdır

 

3. İÇME SUYU DEZENFEKSİYONU

 

3.1. Klor Ile Dezenfeksiyon

 

Klor, insana ve gıda ürününe zararlı birçok mikroorganizmayı öldürdüğü için halen dünyada uzun yıllardır kullanılmaktadır çünkü başkaca dezenfeksiyon yöntemlerine göre bugün için klor hala çok ucuzdur. Klorun öldüremediği birçok mikroorganizma da bulunmaktadır  (Aeromanas, Legionella gibi), fakat klorun öldürebildikleri öldüremediklerinden daha çok olduğu için klor hala başarılı bir dezenfektan olarak kabul ediliyor.  Klor ile dezenfeksiyon dünyada birkaç değişik formülde klorlu kimyasal maddeler  ile yapılabiliyor.

 

Klorlu maddelerden biri, dezenfeksiyon  maksadı ile suya konduğunda, hangisi  kullanılırsa kullanılsın, su içinde Hipoklorik Asit (HOCl) oluşur ve  Hipoklorik Asit isimli bu madde  aktif olarak dezenfeksiyon görevi yapar.

 

Klorlu madde suya girdiğinde  “Aktif Klor” olarak anılan  Hipoklorik Asit (HOCl)’in nasıl oluştuğunu görelim:1. Sıvı Klor suya girdiğinde aşağıdaki kimyasal reaksiyonu oluşturur:

 

(Sıvı Klor) NaClO + H2O = (Aktif Klor) HOCl + (Kostik) NaOH

 

Görüldüğü gibi, Aktif Klor ile beraber Kostik  (NaOH) de oluşuyor, bu nedenle suya  sıvı klor verildiğinde  suyun pH derecesi yükselir.

 

Gaz klor suya girince aşağıdaki kimyasal reaksiyon oluşur:

 

(Gaz Klor) Cl2 + H2O = (Aktif Klor) HOCl + (Hidroklorik Asit) HCl


Görüldüğü gibi, Aktif Klor ile beraber Hidroklorik Asit (HCl) de oluşuyor , bu nedenle suya gaz klor verildiğinde  suyun pH derecesi  azalır.

 

Kalsiyumlu Toz Klor suya girdiğinde aşağıdaki reaksiyon oluşur:

 

(Toz Klor) Ca(ClO)2 + 2 H2O = (Aktif Klor) 2 HOCl + Ca(OH)2


Bu reaksiyon sonucunda istenen  Aktif Klor oluşur, ancak suyun pH derecesini değiştiren bir kimyasal oluşmaz.

 

Klorun sudaki dezenfeksiyon etkisi dört unsura bağlıdır :

  1. Suda bulunan Aktif Klor miktarı (mg/lt cinsinden); 
  2. Suyun pH derecesi,
  3. Serbest klorun sudaki mikroplar ile temas süresi
  4. Suyun sıcaklığı

Bu dört unsur birbiri ile çok içiçedir, onun için bu dört unsurun dezenfeksiyon üzerindeki etkilerinin ayrı ayrı incelenmesi zordur. İyi bir dezenfeksiyon tatbikatında her birinin önemi çok yüksektir.

Su içindeki Aktif Klor miktarının dezenfeksiyona etkisi suyun pH derecesine çok bağlıdır, bu nedenle  bu iki unsuru beraber incelemekte yarar vardır. Serbest klorun sudaki dezenfeksiyon gücü  suyun pH derecesine göre çok değişir. Düşük pH derecesinde Serbest Klor yüksek dezenfeksiyon gücüne sahipken,  suyun pH derecesi 7,5’in üzerine çıktığında dezenfeksiyon gücü  %50’in altına düşer.Aşağıdaki tabloda suyun pH derecesine göre Aktif Klor’un aktif olma oranı gösteriliyor. Bir işletmede yalnızca sudaki kloru ölçmek klorun etkisini öğrenmek için yeterli değildir, suyun pH derecesi de ayni anda ölçülmeli ve daha sonra yorum yapılmalıdır.

 

Su içine konan ve Aktif Klor’a dönüşen Klor suda bulunan bazı maddeler ile reaksiyona geçer. Aktif kloru tüketen maddeler mikroorganizmalar, organikler, suda çözünmüş halde bulunan Demir ve Mangan gibi okside olabilen metallerdir.  Suyun ne kadar klor tüketeceği  teorik hesaptan ziyade deneyler ile belli olur.  Klorun yaptığı Dezenfeksiyonun ölçülmesi için önemli olan sayısal bilgi, su içine konan klor miktarı değil, tüketilen Aktif Klordan sonra geriye kalmış olan Aktif Klorun miktarıdır.  “Artmadan yetmez” prensibi ile hareket edilerek, klorun su ile “Temas Süresi” sonucunda “suda kalan klor”un (Bakiye Klor) ölçülmesi doğru olur. “Temas süresi” sonunda,şehir sularında musluktan akan suyun içinde “Bakiye Klor” olarak en az 0,5 mg/lt Aktif Klor olması emniyetlidir.Gıda sanayiinde, zirai ürün yıkama  makinalarının deşarj sularında Aktif Klor ölçümü yapmak ve alınan sonuca göre su içine konacak klor miktarına karar vermek daha doğru olur.

 

 

 

3.1.1 Klorlamanin Çeşitleri

 

            Kırılma noktası meydana gelecek şekilde suya yüksek dozda klor verilirse,bakiye klor,serbest klor şeklindedir aksi halde kloraminler ile karışık serbest ve bileşik klor bir arada bulunacaktır.Buradan 2 çeşit klorlamanın olacağı sonucu çıkarılır.

 

1. Basit Klorlama ;  Bu çeşit klorlamadan maksat belirli bir temas süresi sonunda suda cinsi ne olursa olsun bileşik veya serbest belirli miktarda bir bakiye klor bulunmasını sağlamaktır.Bu en çok tatbik edilen klorlama şeklidir.Basit klorlama yosun ve benzeri organik maddeleri,organizmaları ve kokuyu her zaman ortadan kaldıramaz.

 

2. Kırılma Noktası Klorlaması; Bu metod bakiye klorun tamamen serbest klor şeklinde olmasını temin eder.En emin klorlama şeklidir.Bu yöntemde dezenfeksiyonun tesir derecesi çok yüksektir. Kötü koku ve tadlar azalır.Fakat bu yöntemde temas süresi,serbest bakiye klorün teşekkülüne yeterli gelecek kadar uzun ise ancak kullanılabilir.Bu zaman suyun içindeki organik madde miktarına bağlıdır.

 

Kırılma noktası:  içme suyunda pek uygun değildir.İçme suyunda çoğu kez kırılma noktası görülmez.

 

 

3.1.2. Klorlamanin Kontrolü

 

Suda bakiye klor miktarı ortotolidin eriyiği kullanılarak komparatör ismi verilen aletler yardımıyla yapılan renk karşılaştırma testleriyle kısa zamanda bulunabilir. Ortotolidin damlatılmış numunenin rengi,üzerinde standart renkler bulunan bir disk üzerindeki renklerle karşılaştırılarak konsantrasyon tayin edilir.Ortotolidin ilave edilir edilmez ölçme yapılırsa serbest bakiye klor bulunur.3-5 dakika beklenilip renk değişimi sağlandıktan sonra ölçme yapılırsa toplam bakiye klor konsantrasyonu tayin edilmiş olur.Eğer klor serbest halde ise ortotolidin konar konmaz birkaç saniye içinde renk değişimi meydana getirir.

 

3.1.3. Klorla Dezenfeksiyon Avantajlari ve Dezavantajları

 

Bu sistemin avantajları depo etkisinin olması, ucuz olması ve uygulamasının kolay olmasıdır. Bir kuyuyu dezenfekte etmek istediğimiz zaman içine klor atmak yeterlidir. Bina girişlerinde ana giriş suyunun dezenfeksiyonu için dozaj pompası ile klorlamak, kolay ve etkili bir çözümdür.

 

Dezavantajları ise suda koku yapması, etkisini gösterebilmesi için 20-30 dakikalık bir sürenin gerekmesi, bu sebeple de bir reaksiyon kabına ihtiyaç olması ve klor ile reaksiyona girebilecek organik maddelerin suda bulunmaması gerekmesidir. Su amonyak ihtiva ettiği taktirde klorlamanın kanserojen etkisi olabilmektedir. Bina girişlerinde klorlamadan sonra suyun bir depoda bekletilmesi gerekmektedir.

 

 

 

3.2. Ultraviyole (UV) Işını İle Dezenfeksiyon

 

Görünür ışınlar ve görünmeyen ışınlar arasında kalan ışın tipine ultraviyole ışın denir. UV ışınları suya herhangi bir kimyevi madde katılmaksızın, suda bulunması muhtemel bakteri, mantar, virüs vb. mikroorganizmaların etkisiz hale gelmesini sağlar.

Ultraviyole sistemlerde 254 nm dalga boyunda UV ışını mikroorganizmaların hücre zarlarından geçer ve DNA yapılarını tahrip ederek zararsız hale gelmelerini sağlar. Mikrobiyolojik arıtmada Ultraviyole (UV) Dezenfeksiyon fiziksel ve doğal bir prosesle, özellikle sıvılarda üstün bir arıtma gerçekleştirir. Ultraviyole sistemlerini diğer arıtım tiplerinden farklı kılan önemli özellikler :

 

Ultraviyole sistemlerinde 254 nm dalga boyunda UV ışını sağlayan Ultraviyole lamba kullanılmaktadır. Ultraviyole lambanın su ile temasını önlemek için UV ışını en iyi şekilde geçiren Quartz tüp kullanılmaktadır. Tüm bu ekipman 304 kalite paslanmaz çelikten bir gövdede toplanmıştır.

 

Bu sistem içerisinden geçirilen suyu bakterilerinden % 99,99 oranında arındırılmaktadır.

 

Bu sistemlerin bakım maliyeti ve elektrik sarfiyatları yok denecek kadar azdır. UV lambanın ömrü 8000 saattir ve bu süre dolduktan sonra sadece lambayı değiştirerek sistem yeniden aktif hale gelebilmektedir.

 

 

 

Aquasu adlı sistemde uygulanan ultraviole yöntemiyle  %99.9 oranında giderilen kimi organizmalar şunlardır;

 

 

 

 

 

UV ile dezenfeksiyonda  belirli dozajda suya ışık vermek sureti ile dezenfeksiyon gerçekleştirilir. Işık şiddeti ve dozlama süresi dezenfeksiyon için belirleyicidir.  Fazla ışığın suya dolayısı ile insan sağlığına olumsuz etkisi yoktur. Suya her hangi bir madde ilave edilmediği için kanserojen etkisi olan zararlı bileşikler meydana gelmez. UV ile dezenfeksiyon en etkili ve en güvenli dezenfeksiyon yöntemidir. Bu sistem kimyasal maddeler suya katılmadığı ve suyun tadı değişmediği ve de başka mikroorganizma veya kimyasal bileşimler ortaya çıkmadığı için tercih edilmektedir. Ana kullanım alanlarını; evsel içme suyunun dezenfeksiyonu, otel ve retoranların kullanım ve içme sularının arıtılması, yiyecek ve içecek endüstrisidir.

3.3. Ultraviyole ve Klor ile Dezenfeksiyon İşleminin Karşılaştırılması

3.3.1. Dezenfeksiyon Etkisi

 

Ultraviyole ile dezenfeksiyon , klor ile dezenfeksiyona göre çok daha etkilidir. Klor tüm zararlı mikroorganizmaları gideremez.

 

3.3.2 Güvenlik ve Sağlık

 

Klor suya verildiği zaman suyun içinde olabilecek muhtemel organik ve inorganik maddelerle reaksiyona girerek bileşik oluşturur, bu bileşiklerin bazıları sağlık açısından çok sakıncalıdır. Ultraviyole cihazı ışıkla dezenfeksiyon yaptığı için her hangi bir bileşik meydana gelmez.

 

Klor suda koku ve tad meydana getirir, cildi tahriş eder. Ultraviyole ile dezenfeksiyonda böyle bir ihtimal yoktur.

 

3.3.3.Ekonomi

 

İlk yatırım maliyeti açışından klorlama biraz daha ekonomiktir. Fakat aylık klor sarfiyatı göz önüne alındığı zaman UV daha ekonomik olmaktadır. Çünkü UV cihazında sarf malzemesi yoktur, düşük wat elektrikle çalışır. Klorun depolama süresi fazla olmadığı için çabuk tüketilmesi gerekir. Bu durumda süreki olarak taze klor alınması anlamına gelir. Klor kimyasal madde olduğu için kargo şirketleri nakiliye hizmeti vermemektedirler. Ultraviyole sisteminde böyle bir sorun yoktur. Cihaz sürekli çalışırsa  2 yılda bir veya iki kez lamba değiştirilir. Paslanmaz çelikten imal olan cihazlar ömür boyu kullanılabirilir.

 

3.3.4. Montaj ve Uygulama

Her iki sisteminde montajı kolaydır. Klor ile dezenfeksiyonun gerçekleşebilmesi için klor depoya tatbik edilmelidir. Su burada 1-2 saat kadar bekletilmeli sonra kullanıma verilmelidir. UV cihazının direkt olarak kullanıma giden hatta montajı yapılacağı için depolamaya ve bekletme süresine ihtiyaç yoktur. Klorlama sistemi için ayrıca klor hazırlama tankına ihtiyaç vardır, Özel Klor depolama bölümlerine ihtiyaç vardır. UV için bunlara gerek yoktur. UV için suyun bulanık olmaması gerekir, suda bulunan katı maddeler ön fitrasyon işlemi ile alınmalıdır. Klorlama sisteminde bulanıklık klor sarfiyatını artırır.

3.4 İstanbuldaki İçme Suyu Arıtma Tesisleri

Tesisin Adı

 Hizmete Giriş Yılı

Kapasite (m³/yıl)

 

1-Ömerli Orhaniye Tasfiye Tesisi

1972

300.000

 

2-Kağıthane Çelebi Mehmet Khan Tasfiye Tesisi

1972

378.000

 

3-Büyükçekmece Tasfiye Tesisi

1989

400.000

 

4-Elmalı Tasfiye Tesisi

1994

50.000

Yenileme

6-Ömerli (Orhaniye) Tasfiye Tesisi

1995

200.000

Kapasite Artırımı

7-Ömerli (Muradiye) Tasfiye Tesisi

1995

320.000

Yeni Tesis

8-Kağıthane Yıldırım Bayezid Han Tasfiye  Tesisi

1996

70.000

Kapasite Artırımı

9-Kağıthane Yıldırm Bayezid Han Tasfiye Tesisi

1996

280.000

Yenileme

10-Ömerli (Osmaniye) Tasfiye Tesisi

1997

220.000

Yenileme

11-İkitellli (Fatih Sultan Mehmet Han)Tasfiye Tes.

1998

420.000

Yeni Tesis

12-Ömerli (Emirli- Yavuz) Tasfiye Tesisi

2001

500.000

Yeni Tesis

13-İkitelli (2. Beyazit Khan) Tasfiye Tesisi

2002

420.000

İnşaat Halinde

Toplam

 

3.558.000

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4. İNCELENEN TESİS

Klor ve  sodyum hipoklorit ülkemizce çeşitli firmalarca üretilebilmektedir .Bu firmalardan biri de AKKİM  Kimya Sanayi ve Ticarettir.

Ak-Kök Şirketler Grubundan olan Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. 1977 yılında üretim faaliyetine başlamıştır. Kurulduğu günden itibaren sürekli gelişim içinde olan Ak-Kim gerek ülkenin ihtiyacına ve gerekse dış pazar taleplerine uygun olarak yaptığı yeni yatırımlarla ürün yelpazesini genişletmiştir.

Bugün, Yalova’da iki ayrı yerde ve Çerkezköy’de bulunan toplam 186.253 m2 alana yayılmış tesislerinde çok çeşitli inorganik, organik ve tekstil yardımcı kimyasalları üreten Ak-Kim’ in yıllık üretim kapasitesi 300.000 ton dan fazladır. Teknolojik yeniliklerin eksiksiz uygulandığı Ak-Kim tesislerinde üretilen ürünler ilgili sektörlerin önemli kimyasal hammadde girdilerini oluştururken, gelişmiş laboratuarları ve uzman kadroları başta tekstil sektörü olmak üzere tüm müşterilerine yardımcı olmak ve sorunlarını çözmek amacıyla satış öncesi ve sonrası yoğun hizmet vermektedir.

 

Başarılı çalışmalarının sonucu olarak, üretiminin yaklaşık 1/5’ini yüksek kaliteyi benimseyen ABD, Kanada, Japonya, İngiltere, Almanya, Fransa, İspanya, Avustralya ve Çin başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesine ihraç etmektedir. 1994 yılında Üçlü Sorumluluk taahhüdüne imza atmış olan Ak-Kim, 1995 yılında BVQI firmasından ISO 9001 Kalite Güvence Sistem Belgesi almaya hak kazanmış bir yandan kurduğu sistemi sürekli geliştirirken diğer yandan Kal Der (Kalite Derneği) tarafından başlatılan Ulusal Kalite Hareketine, katılım belgesini imzalamıştır. Çevre sorumluluğu bilinci ile ISO 14000 Çevre Yönetim Sistemi çalışmalarına da devam etmektedir.

 

Klor  Alkali  Tesisi

 

İnorganik Tesisler içinde yer alan Klor-Alkali Tesisi 1992 ylnda ICI lisansyla kurulan ve çevre dostu membran teknolojisi kullanarak, ülkemiz kimya sanayi için Klor, Sodyum hidroksit (Sud kostik), Hidroklorik Asit (Tuz ruhu) ve Sodyum Hipoklorit (Çamaşır suyu) gibi hayati kimyasallar üretmektedir. Tesis ve ürün ileri teknoloji ürünü olan proses ve kalite kontrol sistemlerince bilgisayar kontrolünde gerçekleşmektedir.

 

 

4.1. Klor - Sıvılaştırılmış Gaz (Cl2 )

 

Ürün Spesifikasyonlari

Görünüş

:

Atmosferik koşullarda keskin ve rahatsız edici kokusu olan sarı-yeşil renkli BOĞUCU bir gazdır.

Atom Ağırlığı

:

35,5

    Gaz ya da sıvı klor yanıcı ve patlayıcı değildir. Ancak oksijen gibi bazı maddelerin yanmasını sağlar. Yanıcı gazlar klorla patlayıcı karışımlar oluşturur. 

 

Ürün çeşitleri :

Sıvı Klor

 

 

Kullanim alanlari :

Kimya  Sanayiinin temel hammaddelerinden birisi olup çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bunlardan genel anlamdaki bazıları :

Kağıt Endüstrisinde,

Tekstil Endüstrisinde,

Su Dezenfeksiyonunda,

İnorganik Kimyasallar Endüstrisinde,

Organik Kimyasallar Endüstrisinde,

 

Ambalaj :

50 , 500 ve 1000 kg. klor alabilen ; klor için geçerli standartlara uygun biçimde imal edilmiş çelik silindirlere  dolum yapılarak sevk edilmektedir.

 

Depolama  :

Klor silindirleri - dolu veya boş ;

Kuru ve serin bir ortamda muhafaza edilmelidir.

Her türlü ısı kaynaklarından uzak bulundurulmalıdır.

Yangın veya başka kaynaktan ısı tehlikesi altında bulunan klor dolu silindirler mutlaka su püskürtülerek soğutulmalı ve böylece silindir içindeki basıncın yükselmesi önlenmelidir. Ancak silindirin içine hiçbir şekilde su girmemesine dikkat edilmeli ve eğer klor kaçağı varsa o bölgeye kesinlikle su sıkılmamalıdır.

 

4.2. Sodyum Hipoklorit - Solüsyon (NaOCl)

 

Ürün Spesifikasyonlari

 

Görünüş

:

Açık sarı-yeşil renkli , kendine has karakteristik kokulu berrak çözelti.

Sodyum Hipoklorit güçlü oksitleyici ve korozif bir madde olup ; gözler , cilt ve giysiler üzerinde yakıcı etkisi vardır.
Ayrıca , asitlerle reaksiyona girdiğinde boğucu klor gazı ortaya çıkmaktadır.

 

Ürün çeşitleri :

Sodyum Hipoklorit - % 15 (m/V) Aktif Klorlu (I)

Sodyum Hipoklorit - % 17 (m/V) Aktif Klorlu (II)

 

Kullanim Alanlari :

Tekstil Endüstrisi

Kağıt Endüstrisi

Dezenfeksiyon ve Temizlik İşlemlerinde

 

Ambalaj :

Dökme olarak tankerlerle sevk edilmektedir.

 

 

Depolama :

Sodyum hipoklorit' in metallere korozif etkisi nedeniyle depolama için kullanılacak tankların malzemesi ; PVC , yüksek yoğunluklu polietilen veya uygun lastik ile kaplanmış karbon çelik olmalıdır.

 

Sodyum hipoklorit çözeltileri ISI , IŞIK , SAFSIZLIKLAR ve AĞIR METAL katyonlarının varlığı halinde ile çok çabuk bozunurlar. Bu nedenle depolama koşulları bunlar göz önüne alınarak oluşturulmalı ; depolama sıcaklığı 30 °C’nin üzerinde olmamalı , ışığa direkt olarak maruz kalması ve herhangi bir biçimde safsızlıkların karışması önlenmelidir.

 

Asitlerle olan reaksiyonunda boğucu klor gazı ortaya çıkacağından depolamada buna özellikle dikkat edilmelidir.

 

Her türlü işlemde mutlaka kişisel koruyucular kullanılmalıdır.

 

4.3  İncelenen Dezenfektan Kimyasalları Fiyatları

 

Klor : Litresi 200.000-250.000 TL.

 

Potasyum permenganat : Toz Halde  1 kg.’ı = 12 euro

 

KAYNAKÇA

AKKİM  Kimya Sanayi ve Ticaret

Çevre Mühendisliğinde Kimyasal Fiziksel Temel İşlemler ve Süreçler (D.E.Ü)

Temel Prosesler Prof. Dr. Yılmaz Muslu

The Chlorination / Chloramination Handbook – Gerald F. Connel

Yük. Müh. Enis Burkut /Termodinamik Dergisi Eylül 2001
 
Water Treatment and Water Testing - Lovibond

www.sodis.ch

www.msb.gov.tr

www.saglik.gov.tr

www.aktifaritma.com

www.mak-el.com.tr

www.birimmedikal.com

www.aquasu.com